Αν και η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία εφαρμόζεται κυρίως στην αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών ωστόσο έχει αποδειχτεί ερευνητικά ότι αποδίδει εξίσου αποτελεσματικά στην διαχείριση θεμάτων και προβληματισμών που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της συμβίωσης ενός ζευγαριού.

Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία ζευγαριών εφαρμόζεται κυρίως σε θέματα σεξουαλικής φύσης, επικοινωνίας, αποξένωσης, ανησυχίας, έλλειψης σεβασμού καθώς και υποτίμησης του άλλου. Επίσης είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη όταν παρατηρείται επιθυμία υπερβολικού ελέγχου και παγίδευσης ανάμεσα στους συντρόφους.

Η βασική ιδέα της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεωρίας υποστηρίζει ότι το ζευγάρι ενεργεί αμοιβαία σε μια πηγή θετικής ενίσχυσης. Δηλαδή, στο διάστημα της πρώτης γνωριμίας και του φλερτ, υπάρχουν υψηλά επίπεδα θετικής ενίσχυσης και ανταμοιβής ανάμεσα στο ζευγάρι τα οποία επηρεάζουν σημαντικά τη δυναμική της σχέσης.

Καθώς το ζευγάρι εξελίσσεται, ζει μαζί και μεγαλώνει τα παιδιά, ο βαθμός ανταμοιβής μειώνεται ενώ οι συμβιβασμοί, το άγχος, και κόστος της σχέσης αρχίζουν να εμφανίζονται. Κατά συνέπεια, παρατηρείται απώλεια της ικανοποίησης δημιουργώντας εμπόδια στην επικοινωνία, την επίλυση των προβλημάτων και την σεξουαλική έκφραση του ζευγαριού.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο θεραπευτής εστιάζεται στην ανεύρεση διεξόδων για την αλλαγή της συμπεριφοράς των συντρόφων αναζητώντας τα πρότυπα στα οποία στηρίζεται η δομή της σχέσης. Καλείται να υποστηρίξει ένα δυσλειτουργικό σύστημα και όχι ένα άτομο το οποίο αντιμετωπίζει διαπροσωπικά θέματα. Συνεπώς, το πρόβλημα ορίζεται ως θέμα του ζευγαριού και όχι ως πρόβλημα του ενός από τους δύο.

Αρχικά, ο θεραπευτής πραγματοποιεί μια ξεχωριστή συνεδρία για τον καθένα ή ξεκινά με μια κοινή συνεδρία παραμένοντας αμερόληπτος. Ακούγοντας προσεκτικά τους συντρόφους, ανακαλύπτει τι πραγματικά σημαίνει το πρόβλημα για το καθένα.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ο θεραπευτής διερευνά τα βαθύτερα ζητήματα και καθοδηγεί το θεραπευόμενο ζευγάρι ώστε να καθορίσουν τις εναλλακτικές επιλογές οι οποίες θα αντικαταστήσουν τις παλιές συμπεριφορές με περισσότερο λειτουργικές

Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί ο θεραπευτής δεν διαφέρουν από εκείνες που έχουμε συνηθίσει να συναντάμε στα επεμβατικά στάδια της γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας. Άρα το ζευγάρι θα προχωρήσει στην χρήση συμφωνητικών, το παίξιμο ρόλων αλλά και οποιαδήποτε άλλη τεχνική είναι ικανή να τους βοηθήσει να επιτύχουν τον στόχο της θεραπευτικής διαδικασίας απελευθερώνοντας την επικοινωνία ανάμεσα τους.

 

Βασιλική Γ. Βενέτη ΜΑ Κλινικής Ψυχολογίας

Ειδίκευση στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία